Παρασκευή
27
Μαΐου
Ελλαδίου, Θεράποντος και Αλυπίου
Στιγμές...
Η γνώμη σας μετράει

Περιμένουμε τις απόψεις σας, μας ενδιαφέρουν τα άρθρα σας. Η στήλη αυτή φιλοξενεί τα δικά σας κείμενα. Απλώς πατήστε εδώ.

 

Ανδρίων Χρόνοι

Ο εκφραστής του ελληνικού ποιητικού υπερρεαλισμού

24 χρόνια από τo θάνατό του, το Μάιο του 1992

gkatsos
Ο Νίκος Γκάτσος.

     Θεωρείται ως ο κατ’ εξοχήν εκφραστής του ελληνικού ποιητικού υπερρεαλισμού. Ο ποιητής της συλλογής «Αμοργός», κορυφαίος στιχουργός της ελληνικής έντεχνης μουσικής, μεταφραστής, ο Νίκος Γκάτσος, έφυγε από τη ζωή στις 12 Μαΐου 1992. Γεννημένος στα Χάνια Φραγκόβρυσης – Ασέα – στις 8 Δεκεμβρίου 1911, τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο στο χωριό του, το Γυμνάσιο στην Τρίπολη και Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, οπότε και έρχεται σε επαφή με τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής.

     Μικρά και κλασσικού ύφους ποιήματα δημοσιεύονται στις αρχές της δεκαετίας του ’30 στα περιοδικά «Νέα Εστία» (1931) και «Ρυθμός» (1933). Είναι η ίδια εποχή που ο Γκάτσος γράφει κριτικά σημειώματα για ποιητές στα περιοδικά «Μακεδονικές Ημέρες», «Ρυθμός» και «Τα Νέα Γράμματα».

    Επηρεασμένος από τις νεωτεριστικές τάσεις της ευρωπαϊκής ποίησης, συνδέεται με το ρεύμα του ελληνικού υπερρεαλισμού και δημιουργεί την «Αμοργό» -λέγεται ότι γράφτηκε σε μια νύχτα- το 20σέλιδο έργο που σημάδεψε τη σύγχρονη ελληνική ποίηση, θεωρούμενο ως κορυφαίο ποιητικό έργο του ελληνικού υπερρεαλισμού. Εκδίδεται σε 308 αντίτυπα, το 1943, μέσα στην Κατοχή, από τις εκδόσεις «Αετός», προκαλώντας δυσμενείς κριτικές και αντιδράσεις. Το μοναδικό βιβλίο του Γκάτσου, άρχισε να δέχεται θετικές κριτικές σε ελληνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο μετά το 1947, με αποτέλεσμα να καταταχθεί τελικά στην κορυφή της ελληνικής ποίησης.

     Η «Αμοργός», αλλότροπο ποιητικό έργο, σώζει αισθητικά ένα πολυποίκιλο πλήθος ανόμοιων βιωμάτων και συμβόλων, εκφρασμένα όλα με ενιαίο ύφος. Αποτελείται από έξι χωριστά ποιήματα, το καθένα με την αυτάρκειά του αλλά σε απόλυτη ακολουθία μεταξύ τους. Σύμφωνα με ερμηνευτικό μελέτημα του καθηγητή Αλέξανδρου Ι. Δεσποτόπουλου, γραμμένο τον Ιούνιο του 1944, «το πρώτο ποίημα είναι πλούσιο σε ψυχικές ανελίξεις και σε πίνακες από τη φύση, το δεύτερο διαποτισμένο από δραματικές απόψεις και φιλοσοφικούς λογισμούς, το τρίτο καταθλιπτικά υποβλητικό με τον σκοτεινό κόσμο και το γνωμικό ύφος των κλειστών τετράστιχών του, το τέταρτο κυριαρχημένο από μια ευφρόσυνη ποιητική εμψύχωση της ζωής και της πλάσης, το πέμπτο επιγραμματικό και υποβλητικό με την πυκνότητα και την ιερατική επισημότητα της γλώσσας του και το έκτο νοσταλγικά οραματικό και εορταστικά λυρικό». Σκοπός του Δεσποτόπουλου ήταν, όπως ο ίδιος διευκρινίζει, να «καταστήσω προσιτό και παραδεκτό ένα ποιητικό έργο, ερμητικό σχεδόν και αλλόκοτο, ακόμη και για τη μετασεφερική αισθαντικότητα, προ πάντων όμως να επισημάνω πειστικά την εμφάνιση ενός ποιητή, άξιου να συναποτελέσει τριανδρία ποιητών με τον Οδυσσέα Ελύτη και τον Γιώργο Σαραντάρη… Ο Ελύτης δεν έπαψε ποτέ να εκτιμά έξοχα τον Γκάτσο και μάλιστα να τον εμπιστεύεται μοναδικά για επιβεβαίωση της αξίας κάποιων δικών του στίχων πριν από τη δημοσίευσή τους».

     Ο Μάνος Χατζιδάκις χαρακτηρίζει την «Αμοργό» ως «μνημειώδες έργο του νεοελληνικού ποιητικού λόγου, επειδή περιέχει βαθύτατα την ελληνική παράδοση, δεν την εκμεταλλεύεται, ενώ συγχρόνως περιέχει όλη την ευρωπαϊκή θητεία του Μεσοπολέμου». Με την «Αμοργό» κλείνει και ολοκληρώνεται ο πρώτος κύκλος του ελληνικού υπερρεαλισμού, που είχε ανοίξει με τον Νικήτα Ράντο, τον πρώιμο Ελύτη, τον Εμπειρίκο και τον Εγγονόπουλο.

     Μετά την «Αμοργό» ο Γκάτσος δημοσιεύει τρία μόνο ποιήματα, «Ελεγείο» (1946), «Ο Ιππότης και ο θάνατος» (1947) και το «Τραγούδι του παλιού καιρού» (1963) αφιερωμένο στο Σεφέρη. Η ποίηση ωστόσο βρίσκεται μέσα στο πλούσιο στιχουργικό έργο του, το οποίο μελοποιήθηκε από κορυφαίους Έλληνες συνθέτες –το Μίκη Θεοδωράκη, το Μάνο Χατζιδάκι, το Σταύρο Ξαρχάκο, το Δήμο Μούτση, το Λουκιανό Κηλαηδόνη- και τραγουδήθηκε από γενιές και γενιές. Μάλιστα το τραγούδι «Πάει ο καιρός» που μελοποιήθηκε από το Μάνο Χατζιδάκι, για το «Ματωμένο Γάμο» απαγορεύτηκε από τη δικτατορία. Αιτία, οι στίχοι…

  • «Πάει ο καιρός πάει ο καιρός
  • που ήταν ο κόσμος δροσερός
  • και καθ' αυγή ξεκινούσε μια πληγή
  • για να ποτίσει όλη τη γη...»
Μετά την πτώση της, το 1974, ο ποιητής απάντησε…
  • «Ήρθε ο καιρός ήρθε ο καιρός
  • πάνου στου κόσμου την πληγή
  • ήρθε ο καιρός ήρθε ο καιρός
  • να ξαναχτίσετε τη γη...»
 

Στην Τρίπολη του 1942

DROMOI_ARXAGELOU

Πάσχα του 1942. Στην κατοχική Τρίπολη, εκείνη η Μεγάλη Τρίτη, ήταν διαφορετική… Με αφορμή το «Τροπάριο της Κασσιανής», δόθηκε η «Μάχη των τριών Κασσιανών» όπως την ονόμασαν, σύμφωνα με την αυτοβιογραφία του Μίκη Θεοδωράκη. Ο μεγάλος συνθέτης ζούσε εκείνη την εποχή με την οικογένειά του στην αρκαδική πρωτεύουσα. Όπως θυμάται ο ίδιος «…από μικρό παιδί έψελνα στην εκκλησία και σε ηλικία 15 ετών «διορίστηκα» μαέστρος στην Χορωδία της Αγίας Βαρβάρας στην Τρίπολη, με την υποχρέωση να γράφω κάθε Κυριακή νέες εκκλησιαστικές συνθέσεις. Στην Τρίπολη έγραψα πολλά έργα για την εκκλησιαστική χορωδία της Αγίας Βαρβάρας, που σ’ ένα διάστημα ήμουν κι εγώ ο μαέστρος της. Εγραψα πολλά ‘Σε υμνούμεν’, χερουβικά και μία Κασσιανή, την οποία αναπαλαίωσα, την ξανάγραψα. Μετά από σαράντα ακριβώς χρόνια στο Παρίσι πάνω σ’ αυτό το ίδιο μοτίβο στήριξα ένα από τα τελευταία μου έργα, την Τρίτη Συμφωνία»...

Περισσότερα...

 

Από τους αγγελιοφόρους στο e-mail

     Στις μέρες μας είναι ο υπολογιστής που μας φέρνει το γράμμα. Το ηλεκτρονικό μήνυμα, η ηλεκτρονική κάρτα, η ηλεκτρονική απόδειξη και γενικώς καθετί με πρόθεμα e- έχει αντικαταστήσει την παραδοσιακή αλληλογραφία, αν και είναι αναμφισβήτητο ότι ακόμη και τώρα η άφιξη στο σπίτι μιας παραδοσιακής κάρτας ή γιατί όχι και επιστολής, αποπνέει μια γοητεία πασπαλισμένη με αρώματα άλλης εποχής.

     Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο Αη Βασίλης, επιμένει να στέλνει κάθε χρόνο από το χωριό του στη Λαπωνία παραδοσιακή επιστολή στους μικρούς φίλους του σφραγισμένη με ειδικό γραμματόσημο και επίσημη σφραγίδα, αν και η … αρχική επικοινωνία γίνεται ηλεκτρονικά!

 

Περισσότερα...

 

"Έζησα κι' εγώ στην Αρκαδία" του Βασίλη Αποστολόπουλου
"Αρκαδική θεματολογία και σε γραμματόσημα"

Ο νεαρός Αρκάδας στα χέρια
του αδελφού του Ερμή
"Η Αρκαδία στο διάβα του χρόνου. Ενα ενδιαφέρον κείμενο, πλαισιωμένο από μια εντυπωσιακή συλλογή γραμματοσήμων αρκαδικής θεματολογίας. Μια αξιόλογη δουλειά του Βασίλη Αποστολόπουλου, από το χωριό Μάναρι, ο οποίος μας την έστειλε για δημοσίευση και στην "Αρκάδων Χρόνοι".Το κείμενο έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό "Θεματικός Φιλοτελιστής" (τεύχος αρ. 40, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2009)".

Περισσότερα...

 

«Ο κοκκινοφόρος και κυδρούμενος ταχυδρόμος»
του Βασίλη Αποστολόπουλου

Τα παρακάτω συμπληρώνουν τα όσα αναφέρει ο Α. Βιρβίλης στα τεύχη της Φιλοτέλεια 81/104,91/45,98/23  για τον ταχυδρομικό βίο και πολιτεία του Αθανάσιου Καρδαρά.

Μια περιοδεία του Ιωάννη Καποδίστρια στην ελληνική επαρχία

     “Συνοδούς δε κατά την παρούσαν περιήγησιν είχε τον Γεν. Γραμματέα, τον Κολοκοτρώνην, τον Νικήταν, τον χαράξαντα το σχέδιον της πόλεως Πατρών μηχανικόν Βούλγαρην, τους δύο ιδιαιτέρους αυτού γραμματείς και τους δύο νεωτέρους συντάκτας.

Περισσότερα...

 

Κάποιο Μάϊο

Τα «Ορλοφικά», μία από τις εξεγέρσεις των υποδουλωμένων Ελλήνων, στην Πελοπόννησο, πριν από την Επανάσταση του 1821, λήγουν άδοξα στη μάχη στα Τρίκορφα.
Ήταν 26 Μαΐου 1770.

Στην Παλούμπα γεννιέται ο Δημήτρης Πλαπούτας, ήρωας της Επανάστασης του 1821, στρατιωτικός και πολιτικός.
Ήταν 15 Μαΐου 1786.

Η πρώτη μεγάλη μάχη της Ελληνικής Επανάστασης, στο Βαλτέτσι. Οι επαναστατημένοι Έλληνες πετυχαίνουν μεγάλη νίκη, ανοίγοντας το δρόμο για την κατάληψη της Τριπολιτσάς, στρατιωτικού και πολιτικού κέντρου της Πελοποννήσου.
Ήταν 13 Μαΐου 1821.

Στα Δολιανά, ο Νικηταράς με 300 αγωνιστές τρέπουν σε φυγή 8.000 Τούρκους.
Ήταν 18 Μαΐου 1821.

Φεύγει από τη ζωή ο Επίσκοπος Παλαιών Πατρών Γερμανός, από τους πρωτεργάτες της Ελληνικής Επανάστασης, ο οποίος –σύμφωνα με την παράδοση- ευλόγησε τη σημαία της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα.
Ήταν 30 Μαΐου 1826.

Δολοφονείται ο πρωθυπουργός Θεόδωρος Δηλιγιάννης, ενώ προσερχόταν στη Βουλή. Ο 35χρονος Αντώνης Κωσταγερακάρης, «λεσχειάρχης και χαρτοπαίχτης», «εκδικήθηκε» τον Γορτύνιο πολιτικό για την απόφασή του να κλείσει τις χαρτοπαιχτικές λέσχες.
Ήταν 31 Μαΐου 1905.

Χάνει τη μάχη για τη ζωή του ο βουλευτής και αγωνιστής της Δημοκρατίας Γρηγόρης Λαμπράκης, ο οποίος είχε τραυματιστεί σοβαρά λίγες ημέρες νωρίτερα από τους παρακρατικούς Εμμανουηλίδη και Κοτζαμάνη.
Ήταν 27 Μαΐου 1963.

Φεύγει από τη ζωή ο ποιητής και στιχουργός Νίκος Γκάτσος.
Ήταν 12 Μαΐου 1992.